Poradnik konsumenta

  Zakupy zdalne lub poza lokalem handlowym są wygodne dla kupującego ale wiążą się dodatkowym ryzykiem. W Polsce obowiązuje kilka przepisów prawnych regulujących zasady takiej sprzedaży, znając je można zminimalizować ryzyko, a w niektórych przypadkach odstąpić od umowy.

Sprzedaż poza lokalem handlowym sprzedającego to np.

• Zakupu przez Internet
• Zamawianie towarów przez telefon korzystając z katalogów i ofert w gazetach, telewizji i radiu.
• Zakup u akwizytora w domu lub miejscu pracy
• Zakupy w innych miejscach nie spełniających warunków lokalu handlowego, gdzie nie ma możliwości sprawdzenia zakupionego towaru.

Przepisy prawne, regulujące sprzedaż poza lokalem handlowym:

• USTAWA z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego.(Dz. U. z dnia 5 września 2002 r.)
• USTAWA z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności wyrządzonej przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22 poz. 271)
• USTAWA z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. Nr 100 poz. 1081 z późniejszymi zmianami) w przypadku gdy ma miejsce sprzedaż ratalna.

  Z uwagi na wygodę jest to dość popularna forma zakupów, jednak stwarza dla kupującego wiele zagrożeń i pułapek. Z zasady powinniśmy podchodzić do takich ofert z dużą ostrożnością. Skoro akwizytor zadał sobie trud aby przyjść do nas z towarem, to znaczy, że można go gdzieś taniej kupić, a cena powinna być niższa o prowizję akwizytora. Możliwe też, że oferowany produkt jest trudny do sprzedania w normalnym sklepie i kupimy go tylko dlatego, że ulegliśmy sugestią sprzedającego.
Akwizytorzy lub jak często sami się przedstawiają, konsultanci handlowi, potrafią namówić nas do kupna towarów, których normalnie byśmy nie kupili lub które są nam wcale nie potrzebne. Na szkoleniach w firmie uczą się jak wzbudzić zaufanie, oddziaływać na psychikę kupującego i poznają szereg sztuczek marketingowych, po których klienci chętniej robią zakupy.
Przy tej formie sprzedaży bezpośredniej często zdążają się też zwykłe oszustwa. Osoba, która stara się coś sprzedać, może przedstawić się jako pracownik nieistniejącej firmy lub podać inne fałszywe dane o sobie lub oferowanym towarze. Istniej też większe ryzyko niezauważane pułapek w umowie, akwizytor może nas celowo rozpraszać miła rozmową, aby nie dać uważnie przeczytać podpisywanej umowy. Klient powinien sprawdzić, czy umowa którą przeczytał jest identyczna na wszystkich kopiach, gdyż ta którą otrzyma będzie w przyszłości jedyną podstawą do reklamacji.

  Trzeba pamiętać, że akwizytor ma obowiązek wylegitymowania się przed dokonaniem sprzedaży, musi przedstawić dokument potwierdzający prowadzenie działalności gospodarczej przez firmę, którą reprezentuje oraz dokument potwierdzający, że jest pracownikiem tej firmy. Obowiązek ten wynika z ustawy z "o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności wyrządzonej przez produkt niebezpieczny"
Niedopełnienie tego obowiązku powinno u klienta wywołać podejrzenie, a w przypadku nieokazania tych dokumentów na żądanie powinien zrezygnować z zakupów.
Najważniejszym prawem przy zakupach poza lokalem sprzedaży, jest możliwość zwrotu towaru w ciągu 10 dni od daty zakupu bez podania przyczyny. Sprzedający ma obowiązek poinformować kupującego o przysługującym mu prawie do zwrotu oraz nie może w żaden sposób ograniczyć tego prawa przez zapisy w umowie. W przypadku chęci zwrotu nabywca musi swoje żądanie złożyć na piśmie w terminie do 10 dni od daty od uzyskania informacji o prawie odstąpienia, jednak nie później niż 3 miesiące od daty zakupu.

Z prawa zwrotu towaru przed upływem 10 dni od zakupu, pomimo sprzedaży poza lokalem handlowym wyłączone są zakupy:

• papierów wartościowych oraz jednostek uczestnictwa w funduszach powierniczych i inwestycyjnych
• umowy na ubezpieczenia, w tym o członkostwo w otwartych funduszach emerytalnych i reasekuracji
• nieruchomości, z wyjątkiem usług remontowych
• artykułów spożywczych dostarczanych przez sprzedawcę okresowo do miejsca zamieszkania
• przedmiotów umowy do wartości 10 EURO, powszechnie zawieranych w bieżących sprawach życia codziennego
• dotyczące prac budowlanych
• których charakter jest ciągły lub okresowy, zawartych na podstawie oferty sprzedaży albo przez odwołanie się do cenników, reklam, ogłoszeń i innych informacji skierowanych do ogółu albo do konkretnych osób, jeżeli mogły uprzednio zapoznać się z otrzymaną ofertą pod nieobecność sprzedającego, a jednocześnie w tej ofercie lub jak i w umowie zastrzeżono nasze prawo do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia.

  Kupując coś w sklepie internetowym, czy za pośrednictwem poczty elektronicznej obowiązują podobne zasady jak sprzedaży poza lokalem handlowym i u akwizytora. Nie ma już tu ryzyka, że akwizytor zastosuje wobec klienta sztuczki marketingowe lub nie mamy czasu na spokojne przeczytanie tekstu umowy.
Jednak i tu trzeba uważać na różne gwiazdki, odnośniki i teksty pisane drobnym drukiem. Często umowy celowo są długie i napisane prawniczym językiem aby zniechęcić kupującego do czytania, a potwierdzając przeczytanie umowy zgadzamy się na wszystkie, nierzadko ograniczające nasze prawa zastrzeżenia.
Prawo do zwrotu towaru bez podania przyczyny w ciągu 10 dni od zakupu obowiązuje we wszystkich zakupach przez Internet z wyłączeniem wypunktowanych powyżej. Zwracając towar musi on być w stanie niezmienionym.
Jeśli wpłaciliśmy pieniądze musimy je otrzymać z powrotem wraz z należnymi odsetkami ustawowymi.
Dalsze ograniczenia możliwości zwrotu dotyczą nagrań audio lub wideo oraz programów komputerowych zapisanych na nośnikach. Zwrot będzie możliwy tylko w przypadku nienaruszenia oryginalnego opakowania.

Prawo do informacji przy sprzedaży na odległość

W chwili złożenia przez sprzedawcę oferty musimy otrzymać szczegółowe informacje:

• o sprzedającym, nazwie firmy i numerze pod jakim zarejestrował działalność gospodarczą.
• o cenie i wszystkich składnikach wynagrodzenia, cła i podatku
• o ważnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu
• o sposobie zapłaty
• o terminie i sposobie dostawy oraz jej kosztów
• o opłatach za środki komunikowania się, o ile są one inne niż standardowe.
• o okresie obowiązywania umowy
• o prawie od odstąpienia od umowy, ze wskazaniem wyjątków
• o miejscu i sposobie dokonywania reklamacji

  Zakupy z systemie ratalnym stwarzają dodatkowe ryzyko dla kupującego. Zwykle są tu dwie umowy, kupna i warunki spłaty kredytu.
W przypadku rezygnacji z umowy w okresie 10 dni od zakupu, gdy transakcja była dokonana poza lokalem handlowym, kupujący ma prawo do automatycznej rezygnacji z kredytu pobranego na cel tego zakupu. Gorzej jeśli minie okres 10 dni w którym przysługuje prawo do zwrotu, nawet jeśli sprzedawca nie będzie wywiązywał się ze swoich obowiązków, nie zwalnia to kupującego z obowiązku spłaty rat.
Zakupy na raty zawsze są droższe od tych za gotówkę. Oprócz rat mogą być inne koszty związane z obsługa kredytu lub jego ubezpieczeniem. Klient powinien być dokładnie poinformowany o wszystkich dodatkowych kosztach, a sam powinien dokładnie przeczytać umowę.